20 Ekim 2011 Perşembe

Atlantic Records'un Kurucusu Türk



Ahmet Ertegün, (d. 31 Temmuz 1923, İstanbul  – ö. 14 Aralık 2006, New York). Türk asıllı ABD'li müzik ve iş adamı. Atlantic Records plak şirketinin kurucusu ve yönetim kurulu başkanı.

Kökeni 

Ertegün'ün büyük dedesi İbrahim Edhem Efendi, Üsküdar Özbekler Tekkesi'nin eski şeyhidir. ABD'deki Türk Büyükelçisi olan Diplomat Münir Ertegün ve Hayrunisa Rüstem’in ikinci oğludur. Babası Münir Ertegün, Milli Mücadele döneminde önemli görevler almış bir devlet adamı olup Cumhuriyet'in ilanından sonra Milletler Cemiyeti gözlemcisi ve büyükelçi olarak çeşitli Avrupa metropollerinde ve daha sonra Amerika'da bulunmuştur.

Ertegün'ün misyonu 

    * Amerikan Türk İşadamları Derneği başkanlığı yaptı.
    * Türk devlet adamlarıyla ve ABD'li devlet adamlarıyla sempatik bağ kurardı.
    * Müzikte devrimciydi.
    * Sporda devrimciydi. (Futbolu ABD'ye soktu)
    * Siyah müzisyenlerin hamisiydi.
    * Üsküdara Giderken'i Amerikan müziğine kazandırdı.
    * Mevlevi müziğini tanıttı.
    * Münir Ertağün Tarih Araştırma Vakfı'nı kurdu.

Hayatı 
Ertegün 1923 yılında İstanbul’da doğar. Babasının görevi dolayısıyla İsviçre, Paris ve Londra'da eğitim gören Ertegün, 1935 yılında babasının Washington’a Türkiye Büyükelçisi olarak atanmasıyla birlikte ailesiyle beraber Amerika’ya gelir.

14 yaşındayken annesi, Cootie Williams'ın enstrumental West and Blues albümünü ve kayıt yapabilen bir plak makinesini ona hediye eder. Ertegün bir yandan çalarken kendi yazdığı sözleri mikrofona okuyor ve bunları kaydediyor, abisi Nasuhi Ertegün ile birlikte odalarında sevdikleri müzikleri dinliyorlardı. "16 yaşındayken bir pop müzik uzmanı sayılabilecek kadar bilgim, 18 yaşımdayken de 50 bin plağım vardı" diyen Ertegün, abisi ile beraber o yıllarda Duke Ellington, Lena Horne, Jelly Roll Morton gibi sanatçılarla arkadaşlık kurdu.

St. John’s Üniversitesi’nde felsefe eğitimi gören Ertegün, 1945 yılında babasının ölümü ile ailesi Türkiye'ye dönerken ağabeyi ile birlikte Amerika’da kaldı. İki kardeş 1947 yılında Herb Abramson ile beraber, aile dostları olan diş hekimi Dr. Vahdi Sabit'den 10 bin dolar borç alarak Atlantic Records  adlı plak şirketini kurdu. Siyah müzisyenlerle arasındaki iyi bağlardan ötürü dönemin en önemli jazz müzisyenleri hiç düşünmeden anlaşmalarını onunla yapmışlardır.

1947’de Atlantic Records albümlerini çıkarmaya başladı. İlk olarak stüdyolarında Harlemaies’in "The Rose of the Rio Grande" albümü kaydedildi. 1949 yılının Nisan ayında çıkarılan Stick Mcghee’in "Drinkin’ Wine Spo-Dee-O-Dee" albümü, 1 milyondan fazla satışı ile Atlantic’in ilk hiti oldu. 1955 yılında Elvis Presley’e kontrat imzalaması için 25 bin dolar teklif edildi, ancak 20 bin dolar farkla kontrat RCA plak şirketine satıldı. 1959'da Arif Mardin'de aralarına katıldı.

Ray Charles, Aretha Franklin, Ella Fitzgerald, Miles Davis gibi isimlere kasetler yapan Ertegün, Frank Zappa, Stevie Wonder, Rolling Stones, Bee Gees, Led Zeppelin, Genesis, Emerson Lake and Palmer, Bette Midler gibi birçok isimlerin üne kavuşmasında büyük rol oynadı.

Ödülleri 

Ertegün 1991 yılında Boston'daki Berklee Müzik Okulu'ndan onursal doktora ünvanını, 1993 yılında da Sanat ve Bilim Kayıtları Ulusal Akademisi'nden (National Academy of Recording Arts & Sciences) bir ödül aldı ve 2000 yılında ABD Kongre Kütüphanesi tarafından "Yaşayan Efsane" ünvanıyla onurlandırıldı. Haziran 2006'da 40. Montreux Caz Festivali'nin açılış konseri kendisinin onuruna verildi.

Ertegün, ABD'li ünlü caz yorumcusu Ray Charles’ın 1952-1959 yılları arasında seslendirdiği kayıtlardan derlenen “Pure Genius: The Complete Atlantic Recordings” adlı kolleksiyonun yapımcısı olarak “en iyi tarihi albüm” kategorisinde Grammy Müzik Ödülleri'ne aday gösterildi. Daha önce üç farklı alanda Grammy Ödülü kazanmış olan Ertegün, 2006 yılı töreninde “icon” adı verilen Onur Ödülü’ne layık görüldü. Bu ödül, müzik dünyasına emeği geçen kişiler için ilk kez verilmeye başlanmıştı. Ertegün ödülünü alırken tek cümle söyledi:

"Bana bu imkânı tanıyan Amerika'ya ve sevgili öz vatanım Türkiye'ye teşekkür ederim."

Ölümü 

29 Ekim 2006’da New York’ta bir Rolling Stones konseri sırasında ayağının kayması sonucu düşerek başını vuran Ertegün hastaneye kaldırılmıştı. New York Presbyterian Hastanesi’nde yapılan ilk müdahalesinden sonra yoğun bakıma alınmış, 14 Aralık 2006 günü vefat etmiştir. Cenazesi 19 Aralık 2006'da ailesinin diğer fertleri gibi Özbekler Tekkesine defnedilmiştir.

Diğer 

    * Cumhuriyet ile yaşıt olan Ertegün, yaşamının büyük kısmını Türkiye dışında geçirmesine rağmen Türkiye’nin tanıtımı için gönüllü bir kültür elçisi olarak çalıştı. Hem Türkiye’ye yatırım getirmek hem de Türkiye’ye yatırım yapmak isteyenlere yardımcı olan Ertegün, medyada da büyük işlere imza attı. Bir Bodrum aşığı olan Ertegün müzik sevgisi kadar doğa sevgisi ile de şaşırtıcıydı. Büyük bir koleksiyoner olarak isimsiz Türk ressamlarının tablolarına ilgi göstermiştir.

    * Eartha Kitt'in yorumu ile "Üsküdar'a gider iken" şarkısının melodisinin ABD kültürünün bir parçası haline gelmesini sağladı.

    * Merhum ağabeyinin anısına Nasuhi-Ahmet Ertegün Rock and Roll Şöhretler Müzesi'ni (Rock and Roll Hall of Fame)  kuran Ahmet Ertegün, Amerika'daki Türk diyasporasının önemli isimlerindendi.

    * Bugün Cleveland Ohio'daki müzenin ana sergi salonu Ertegün'ün ismini taşıyor.

    * 2004 yılında New York’ta inşa edilen Time Warner ikiz gökdeleninde "Ertegün Caz Şöhretleri Müzesi"nin sponsoru oldu.

    * Amerika’ya Avrupa futbolunu ilk getiren kişi olan Ertegün, 70’li yıllarda New York Cosmos takımını kurdu. Maradona’yı almak istediğinde, Maradona henüz 17 yaşındaydı. Lig büyüdükçe iyi oyuncular getirdi. Pele, Carlos Alberto, Franz Beckenbauer ve GS'dan kaleci Yasin gibi isimleri takıma aldı.

    * Ray Charles'ı anlatan Ray adlı filmde Curtis Armstrong, Bobby Darin'ı anlatan Beyond the Sea adlı filmde ise Tayfun Bademsoy tarafından canlandırıldı.

    * "Atlantic Records'u kurmamızın sebebi, müziklerini beğendiğimiz birkaç şarkıcı ile kontrat imzalamak ve satın almak isteyeceğimiz albümlerini çıkartmaktı. Açıkçası asla çok eğlenceli birşeyler yaparak para kazanabileceğimi düşünmedim. Yanılmış olduğum için çok mutluyum." Ahmet Ertegün

Bağlı sanatçılar:
JOE MORRIS
"STICK" MCGHEE
RUTH BROWN
THE CLOVERS
CLYDE MCPHATTER
PROFESSOR LONGHAIR
BIG JOE TURNER
THE CHORDS
RAY CHARLES
IVORY JOE HUNTER
LAVERN BAKER
CHUCK WILLIS
THE BOBBETTES
THE MODERN JAZZ QUARTET
THE COASTERS
BOBBY DARIN
CHARLES MINGUS
THE DRIFTERS
JOHN COLTRANE
ORNETTE COLEMAN
HERBIE MANN
BEN E. KING
HERBIE MANN
BOOKER T. & THE MG’S
BARBARA LEWIS
DORIS TROY
RUFUS THOMAS
DON COVAY
SOLOMON BURKE
OTIS REDDING
WILSON PICKETT
SONNY & CHER
THE YOUNG RASCALS
PERCY SLEDGE
SAM & DAVE
CARLA THOMAS
BUFFALO SPRINGFIELD
ARTHUR CONLEY
ARETHA FRANKLIN
THE BAR-KAYS
BEE GEES
VANILLA FUDGE
ALBERT KING
CREAM
ARCHIE BELL & THE DRELLS
IRON BUTTERFLY
CRAZY WORLD OF ARTHUR BROWN
DUSTY SPRINGFIELD
LED ZEPPELIN
BLIND FAITH
THUNDERCLAP NEWMAN
CROSY, STILLS & NASH
THE ALLMAN BROTHERS BAND
LES MCCANN & EDDIE HARRIS
R.B. GREAVES
BROOK BENTON
CLARENCE CARTER
CROSBY, STILLS, NASH & YOUNG
THE VELVET UNDERGROUND
KING FLOYD
STEPHEN STILLS
EMERSON, LAKE & PALMER
DEREK & THE DOMINOS
DONNY HATHAWAY
THE ROLLING STONES
BETTY WRIGHT
YES
THE SPINNERS
ROBERTA FLACK
DR. JOHN
BETTE MIDLER
MANU DIBANGO
GENESIS
BLUE MAGIC
DIONNE WARWICKE
BAD COMPANY
J.GEILS BAND
AVERAGE WHITE BAND
MAJOR HARRIS
ROXY MUSIC
HALL & OATES
ABBA
THE TRAMMPS
FOREIGNER
PETER GABRIEL
PETER TOSH
CHIC
THE BLUES BROTHERS
SISTER SLEDGE
MANHATTAN TRANSFER
PETE TOWNSHEND
SLAVE
PHIL COLLINS
STEVIE NICKS
LAURA BRANIGAN
ROBERT PLANT
SHANNON
RATT
TWISTED SISTER
HONEYDRIPPERS
NU SHOOZ
DEBBIE GIBSON
LEVERT
INXS
MIKE + THE MECHANICS
SKID ROW
RUSH
ALANNAH MYLES
EN VOGUE
MARC COHN
MR. BIG
TORI AMOS
STONE TEMPLE PILOTS
ALL-4-ONE
COLLECTIVE SOUL
HOOTIE & THE BLOWFISH
EVERYTHING BUT THE GIRL
TRANS SIBERIAN ORCHESTRA
JEWEL
MATCHBOX TWENTY
SUGAR RAY
LIL’ KIM
BRANDY
AALIYAH
KID ROCK
UNCLE KRACKER
P.O.D.
SEAN PAUL
ROB THOMAS
DEATH CAB FOR CUTIE
JAMES BLUNT
GNARLS BARKLEY
PANIC! AT THE DISCO
T.I.
PARAMORE
LUPE FIASCO
FLO RIDA
ESTELLE
JASON MRAZ
STAIND
ZAC BROWN BAND
SHINEDOWN

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder